آلودگی آب به وسیله صنایع وابسته به نفت
آلودگي آب : منابع توليد كنندهي پساب در صنايع مربوط به نفت شامل توليد نفت خام، پالايشگاههاي نفت و گاز، صنايع پتروشيمي، پردازش فلزات، روغن كمپرسورها، عوامل خنككننده و روانكننده، شستشوي ماشينها، صنايع لاستيكسازي و ... است.
كليه صنايع اين بخش به دليل توليد بالاي فاضلاب، پيچيدگي سيستم تصفيه، گران بودن هزينههاي ساخت و نگهداري آنها و پايداري آلودگيهاي نفتي و صدماتي كه تخليهي اين نوع فاضلاب به منابع آبي و محيطزيست وارد ميكند، يكي از مهمترين منابع آلودهكننده محسوب ميشوند. فاضلابهاي نفتي به دليل وجود فنل، هيدروكربنهاي نفتي، مواد آروماتيك تكحلقه و چندحلقه در آنها باعث جلوگيري از رشد مناسب گياهان و حيوانات شده و در انسانها موجب ايجاد سرطان ميگردد. تخليهي پسابهاي اين صنايع در منابع آبي، باعث از بين رفتن حاصلخيزي خاك، ايجاد مسموميت در آبزيان و حياتوحش ميگردد. همچنين اين پسابها موجب كاهش شديد اكسيژن محلول در آب و جلوگيري از تبادل اكسيژن اتمسفر و محيط آبي ميشود. به طور كلي آلودگي پسابهاي پالايشگاهي شامل موارد زير است :
آلودگي شيميايي : آمونياك، فنل، سيانور، فسفر، فلزات سمي سنگين، هيدروكربنهاي سبك و سنگين، و تغييرات pH؛
آلودگي فيزيكي : چربي، روغن، مواد معلق، درجه حرارت و رنگ و بو؛
آلودگي بيولوژيكي : بالا بودن مقدار COD و BOD در پسابهاي پالايشگاهها، كه ميتواند نگرنكننده باشد.
بعد از رسيدن و انتشار آلايندههاي نفتي به آبهاي زيرزميني، مولکولهای هیدروکربنی نفت كه معمولا سبکتر از آب هستند، در مدت کوتاهی پس از نشت آنها به صورت یک استخرNAPL بر روی سطح سفرهي آب شكل ميگيرند. بخشی از حالتNAPL در تماس با آبهای زیرزمینی به آرامی در آن حل ميشود و به شكل پلوم هیدروکربن در آبهای زیرزمینی جريان مييابد. جبههي پلوم عمدتا شامل ترکیبات هیدروکربن سبكتر و با قابليت انحلال بيشتر است.
در منطقه غيراشباع، بخشی از فرآوردههای نفتی به عنوان محصول خالص باقیمانده (NAPL) بجاي ميماند.NAPL باقیمانده در منافذ خاک یا توسط نیروهای موئینگی و یا به عنوان مخازن کوچک مایعات باقيمانده در عدسيهاي رس و لای، نگه داشته ميشوند. اگر حذف نشوند، هیدروکربنهای نفتی باقیمانده به عنوان منبع دائم آلودگی در زمین عمل ميكنند.
اگر چگالی پلوم آلودگي به طور قابل توجهي بالاتر از آبهای زیرزمینی بومی باشد، پلوم آلودگي به عمق آبخوان حركت ميكند و ممکن است با سیستمهای نظارت کم عمق (سطحي) تشخیص داده نشد.
به طور كلي، خصوصيات مشتركي كه در اكثر تصادفات نفتي و پخش آلودگي نفتي ديده ميشود، عبارتند از :
•نشت نفت با تصادف بوجود آمد. بسياري نشتها از طريق مزهي نفت در منابع آب متاثر، يا بوي بنزين برخاسته از طبقات زيرين ناشي از مهاجرت پلوم آلودگي، كشف شده است.
•نشت نفت شناور روي آب زيرزميني نسبتا بيحركت است.
•نفت نفوذي آب زيرزميني به شدت آلوده كننده، و متحركتر از نفت، است، و ميتواند پلوم آلودگي شديدتري را توليد كند.
•هيدروكربنهاي فرار ممكن است به سمت بالا، درون آبخوان غيراشباع از پلوم آلودگي و نشت نفت، مهاجرت كنند.
سوابق روماني (Manescu et. al., 1994) نشان ميدهد مقياس بزرگي از آلودگي در زمانيكه محافظت زيستمحيطي ناديده گرفته شده است، رخ داده است. در مناطق Ploiesti محصولات نفتي شناور ناشي از چهار پالاشگاه و خطوط لولهي نشتي، منطقهاي به مساحت چندين كيلومترمربع را آلوده كرد.
كليه صنايع اين بخش به دليل توليد بالاي فاضلاب، پيچيدگي سيستم تصفيه، گران بودن هزينههاي ساخت و نگهداري آنها و پايداري آلودگيهاي نفتي و صدماتي كه تخليهي اين نوع فاضلاب به منابع آبي و محيطزيست وارد ميكند، يكي از مهمترين منابع آلودهكننده محسوب ميشوند. فاضلابهاي نفتي به دليل وجود فنل، هيدروكربنهاي نفتي، مواد آروماتيك تكحلقه و چندحلقه در آنها باعث جلوگيري از رشد مناسب گياهان و حيوانات شده و در انسانها موجب ايجاد سرطان ميگردد. تخليهي پسابهاي اين صنايع در منابع آبي، باعث از بين رفتن حاصلخيزي خاك، ايجاد مسموميت در آبزيان و حياتوحش ميگردد. همچنين اين پسابها موجب كاهش شديد اكسيژن محلول در آب و جلوگيري از تبادل اكسيژن اتمسفر و محيط آبي ميشود. به طور كلي آلودگي پسابهاي پالايشگاهي شامل موارد زير است :
آلودگي شيميايي : آمونياك، فنل، سيانور، فسفر، فلزات سمي سنگين، هيدروكربنهاي سبك و سنگين، و تغييرات pH؛
آلودگي فيزيكي : چربي، روغن، مواد معلق، درجه حرارت و رنگ و بو؛
آلودگي بيولوژيكي : بالا بودن مقدار COD و BOD در پسابهاي پالايشگاهها، كه ميتواند نگرنكننده باشد.
بعد از رسيدن و انتشار آلايندههاي نفتي به آبهاي زيرزميني، مولکولهای هیدروکربنی نفت كه معمولا سبکتر از آب هستند، در مدت کوتاهی پس از نشت آنها به صورت یک استخرNAPL بر روی سطح سفرهي آب شكل ميگيرند. بخشی از حالتNAPL در تماس با آبهای زیرزمینی به آرامی در آن حل ميشود و به شكل پلوم هیدروکربن در آبهای زیرزمینی جريان مييابد. جبههي پلوم عمدتا شامل ترکیبات هیدروکربن سبكتر و با قابليت انحلال بيشتر است.
در منطقه غيراشباع، بخشی از فرآوردههای نفتی به عنوان محصول خالص باقیمانده (NAPL) بجاي ميماند.NAPL باقیمانده در منافذ خاک یا توسط نیروهای موئینگی و یا به عنوان مخازن کوچک مایعات باقيمانده در عدسيهاي رس و لای، نگه داشته ميشوند. اگر حذف نشوند، هیدروکربنهای نفتی باقیمانده به عنوان منبع دائم آلودگی در زمین عمل ميكنند.
اگر چگالی پلوم آلودگي به طور قابل توجهي بالاتر از آبهای زیرزمینی بومی باشد، پلوم آلودگي به عمق آبخوان حركت ميكند و ممکن است با سیستمهای نظارت کم عمق (سطحي) تشخیص داده نشد.
به طور كلي، خصوصيات مشتركي كه در اكثر تصادفات نفتي و پخش آلودگي نفتي ديده ميشود، عبارتند از :
•نشت نفت با تصادف بوجود آمد. بسياري نشتها از طريق مزهي نفت در منابع آب متاثر، يا بوي بنزين برخاسته از طبقات زيرين ناشي از مهاجرت پلوم آلودگي، كشف شده است.
•نشت نفت شناور روي آب زيرزميني نسبتا بيحركت است.
•نفت نفوذي آب زيرزميني به شدت آلوده كننده، و متحركتر از نفت، است، و ميتواند پلوم آلودگي شديدتري را توليد كند.
•هيدروكربنهاي فرار ممكن است به سمت بالا، درون آبخوان غيراشباع از پلوم آلودگي و نشت نفت، مهاجرت كنند.
سوابق روماني (Manescu et. al., 1994) نشان ميدهد مقياس بزرگي از آلودگي در زمانيكه محافظت زيستمحيطي ناديده گرفته شده است، رخ داده است. در مناطق Ploiesti محصولات نفتي شناور ناشي از چهار پالاشگاه و خطوط لولهي نشتي، منطقهاي به مساحت چندين كيلومترمربع را آلوده كرد.
+ نوشته شده در یکشنبه بیست و هشتم اسفند ۱۳۹۰ ساعت ۹:۴ ق.ظ توسط کیوان صمیمی
|