فرایندهای غشایی به شیوه های فیزیکی برای جداسازی حلال از نمک ها ی محلول در آن با استفاده از غشاههای نیمه تراوا اطلاق می شود.این فراینددر سالهای اخیر پیشرفت های زیادی داشته است .

سابقه استفاده از غشاء برای صاف کردن به اوالی قرن ششم بازمی گردد.

در دهه سوم قرن بیستم غشاها برای جداسازی ، خالص سازی و یا غلیظ سازی محلولها بهویژه سیالهای حاوی میکروارگا نیزمها مورد استفاده قرار گرفت.سیر تکاملی این پدید با انجام پژوهش های بر روی ساخت انواع غشاها ساخت فرآیند به گونه ای ادامه یافت که در حال حاضر این فرایند یکی از شیوه های اصلی شیرین سازی آب دریا محسوب می شود.

فرآیند های غشایی طی 2 دهه گذشته ، کاربردهای متنوعی در صنایع نفت ، گاز و پتروشیمی یافته اند. امروزه علاوه بر تصفیه آب و پساب؛ استفاده از این فن آوري در فرآیند تولید و پالایش مواد نیز جذابیت زیادی پیدا کرده است .

مهم ترین زمینه های رقابت فن آوری غشایی با فرايندهای کلاسیک در صنعت نفت عبارتند از :

۱-شیرین سازي گاز ترش ( حذف CO2  و H2s  از گاز طبیعی)

۲- بازیافت و خالص سازي هیدروژن ازجريانهاي گازی نظيربازيافت هیدروژن از گازهاي خروجی واحدهای پالایشگاهی نظیر هیدرو کراکر ، هیدروتریتر ، FCC  و غیره ،

۳-بازیافت هیدروژن از گازهای خروجی واحدهای تولید آمونیاک ،

 ۴-تنظیم نسبت اجزای گاز سنتز به منظور استفاده در انواع فرايندهای تبدیلات گازی حذف بخار آب از هوا و گاز طبيعي

 ۵-  بازیافت وجداسازي هیدرو کربن هاي سنگین از جریان گاز طبیعي و سایر جریان های گازی ،

 ۶-تولید نیتروژن ازهوا و تولید هوای غنی از کسیژن

 یکی دیگر از زمینه هايی که طی سال های اخیر به شدت مورد توجه قرا رگرفته ، راکتورهای غشایی هستند که با انجام همزمان واکنش شیمایی و جداسازی، بسیاري از محدودیتهای فرآيندهای کلاسیک را مرتفع میكنند. بخش قابل توجهی ازتحقيقات در زمينه راكتورهاي غشايي، با واكنش هاي تبديلات گازی و نیز سایرتبدیلات شیمایی در صنایع پترو شیمی و پالایش نفت مرتبط است.

چنانچه اين تحقيقات به نتايج متميني براي استفاده در مقیاس صنعتی دست یابد، آینده بسیاری از فرآیندها را در صنعت نفت ،گازو پتروشیمی تحت تاثیر خود قرار خواهد داد به این دلایل، لزوم همگامی بخش تحقیقات کشور ما با تحقیقات جاری درد نیا ، در این زمینه کاملا محسوس است .

 

فرآیندهای غشایی بر اساس اندازه کوچکترین ذره که تحت تأ ثیر نیروی فشاری از غشاء عبور میکند به نامهای زیر نامیده مبشوند:

 

الف)میکرو فیلتراسیون micro filtration      

ب)اولترا فیلتراسیون          ultra filtration

پ)نانو فیلتراسیون           nano filtration

ت)اسمز معکوس    revers osmosis –hyper filtration